Tak, architekt wnętrz z pełnymi uprawnieniami budowlanymi i aktualnym wpisem do Izby Architektów RP może samodzielnie prowadzić dokumentację budowlaną – sporządzić projekt, podpisać go, złożyć zgłoszenie robót budowlanych lub wniosek o pozwolenie na budowę, a także pełnić funkcję projektanta sprawującego nadzór autorski nad realizacją. Warunkiem jest jednak posiadanie uprawnień w odpowiedniej specjalności, najczęściej architektonicznej, a przy bardziej złożonych zmianach konstrukcyjnych – współpraca z osobą uprawnioną w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Szczegółowe omówienie tego zagadnienia znajdziesz w artykule Zakres uprawnień – co może architekt wnętrz, a czego projektant.
Co obejmuje prowadzenie dokumentacji budowlanej
Prowadzenie dokumentacji budowlanej to znacznie więcej niż samo narysowanie planu wnętrza – obejmuje sporządzenie projektu zagospodarowania, projektu architektoniczno-budowlanego lub projektu technicznego, w zależności od zakresu inwestycji, skompletowanie wymaganych uzgodnień i opinii, złożenie kompletnego wniosku w urzędzie oraz odpowiadanie na ewentualne uwagi urzędnika w toku postępowania. Architekt z uprawnieniami odpowiada też formalnie za zgodność projektu z warunkami technicznymi i Polskimi Normami.
Do obowiązków architekta prowadzącego dokumentację należy też uzyskanie wszystkich wymaganych uzgodnień branżowych – na przykład z rzeczoznawcą do spraw sanitarno-higienicznych czy przeciwpożarowych, jeśli projekt tego wymaga, a w przypadku budynków zabytkowych, dodatkowo z konserwatorem zabytków. Kompletowanie tych dokumentów bywa czasochłonne i wymaga znajomości procedur poszczególnych instytucji, co jest kolejnym powodem, dla którego warto powierzyć tę część procesu osobie z doświadczeniem, a nie próbować załatwiać tego samodzielnie.
Projekt techniczny, będący częścią pełnej dokumentacji budowlanej wprowadzoną nowelizacją prawa budowlanego kilka lat temu, zawiera najbardziej szczegółowe rozwiązania konstrukcyjne, materiałowe i instalacyjne i, w odróżnieniu od pozostałych części projektu, nie jest zatwierdzany bezpośrednio przez urząd, lecz pozostaje do wglądu na budowie i jest weryfikowany przez kierownika budowy oraz, w razie potrzeby, przez nadzór budowlany podczas kontroli.
W niektórych przypadkach, przy bardziej złożonych inwestycjach, wymagany jest też odrębny projekt zagospodarowania terenu, obejmujący na przykład układ dojść, miejsc postojowych czy elementów małej architektury wokół budynku.
Cała dokumentacja budowlana po zakończeniu inwestycji trafia też do archiwum właściwego urzędu, gdzie pozostaje dostępna na wypadek przyszłych kontroli, sporów sąsiedzkich czy kolejnych etapów rozbudowy nieruchomości.
Kiedy architekt wnętrz może to zrobić samodzielnie, a kiedy potrzebuje zespołu
Przy prostszych zmianach, na przykład przesunięciu ścianki działowej czy adaptacji pomieszczenia bez ingerencji w konstrukcję nośną, architekt z uprawnieniami architektonicznymi może przygotować całą dokumentację samodzielnie. Przy bardziej złożonych projektach – zwłaszcza tam, gdzie w grę wchodzi zmiana elementów konstrukcyjnych, nowe nadproża czy wzmocnienia stropu – standardową praktyką jest współpraca z projektantem konstrukcji, który wykonuje obliczenia statyczne i podpisuje część konstrukcyjną projektu jako osoba z odrębnymi uprawnieniami.
Warto też wiedzieć, że architekt prowadzący dokumentację odpowiada nie tylko za jej zgodność z przepisami w momencie składania, ale też za reagowanie na zmiany przepisów, które mogą nastąpić w trakcie długotrwałego postępowania administracyjnego. Dobrzy architekci na bieżąco monitorują zmiany w prawie budowlanym i warunkach technicznych, którym muszą odpowiadać budynki, co bywa szczególnie istotne przy projektach ciągnących się przez wiele miesięcy.
W praktyce architekt prowadzący złożony projekt korzysta też z pomocy asystentów projektowych, kreślarzy czy specjalistów od poszczególnych branż instalacyjnych, tworząc zespół projektowy odpowiedzialny za poszczególne części dokumentacji. Ostateczną odpowiedzialność za całość, w tym za koordynację między poszczególnymi branżami projektowymi, ponosi jednak główny projektant, którego podpis widnieje na projekcie architektoniczno-budowlanym.
Dobra komunikacja między architektem a pozostałymi członkami zespołu projektowego, w tym regularne spotkania koordynacyjne, znacząco zmniejsza ryzyko kolizji między poszczególnymi branżami instalacyjnymi na etapie realizacji.
Ważny niuans: różnica między projektowaniem a kierowaniem robotami
Uprawnienia budowlane do projektowania to nie to samo co uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi – to dwa odrębne zakresy, które architekt może, ale nie musi łączyć. Jeśli architekt ma tylko uprawnienia projektowe, funkcję kierownika budowy, obowiązkową przy pracach na pozwolenie na budowę, musi pełnić inna osoba z odpowiednimi uprawnieniami wykonawczymi, często inżynier budownictwa.
Osoba pełniąca funkcję kierownika budowy odpowiada za codzienny nadzór nad pracami na placu budowy, prowadzenie dziennika budowy, w którym odnotowuje się przebieg robót i wszelkie istotne zdarzenia, oraz zgłoszenie zakończenia budowy do nadzoru budowlanego. Architekt jako projektant, nawet jeśli nie pełni tej funkcji osobiście, pozostaje odpowiedzialny za zgodność zrealizowanych prac z zatwierdzonym projektem w ramach sprawowanego nadzoru autorskiego, o ile taki nadzór został zlecony w umowie.
W praktyce architekt pełniący nadzór autorski wizytuje budowę cyklicznie, zwykle na kluczowych etapach realizacji, takich jak zakończenie prac konstrukcyjnych czy przed zamknięciem instalacji w ścianach, żeby móc jeszcze zareagować na ewentualne odstępstwa od projektu.
Warto też wspomnieć, że architekt prowadzący dokumentację powinien na bieżąco informować inwestora o postępach formalności, najlepiej w regularnych, ustalonych wcześniej odstępach czasu, żeby uniknąć niepewności co do aktualnego etapu sprawy.
Przy pracach wymagających pozwolenia na budowę potrzebny jest zarówno projektant (autor dokumentacji), jak i kierownik budowy prowadzący dziennik budowy na placu robót – to mogą być dwie różne osoby z różnymi rodzajami uprawnień.
Przykład praktyczny
Inwestor planujący przebudowę parteru domu jednorodzinnego, obejmującą wyburzenie fragmentu ściany nośnej i dobudowę tarasu, zleca architektowi wnętrz z uprawnieniami przygotowanie kompletnego projektu budowlanego. Architekt sporządza projekt architektoniczno-budowlany, zleca projektantowi konstrukcji obliczenia nowego nadproża, kompletuje wymagane uzgodnienia (na przykład z zarządcą sieci, jeśli taras wpływa na odprowadzenie wód opadowych) i składa wniosek o pozwolenie na budowę w starostwie. Po uzyskaniu pozwolenia architekt może dodatkowo pełnić nadzór autorski, kontrolując zgodność realizacji z zatwierdzonym projektem.
Cały proces, od pierwszej wizyty architekta po uzyskanie ostatecznej decyzji administracyjnej i rozpoczęcie prac, w opisanym przykładzie zajął łącznie około czterech miesięcy – co jest typowym czasem dla przebudowy tej skali w większym mieście. Inwestorzy planujący podobne prace powinni uwzględnić taki bufor czasowy w swoim harmonogramie, zamiast zakładać, że budowa może ruszyć od razu po podjęciu decyzji o przebudowie.
Warto dodać, że w opisanym przykładzie architekt zdecydował się również na sporządzenie inwentaryzacji istniejącego budynku przed przystąpieniem do projektowania przebudowy, ponieważ dostępna dokumentacja archiwalna z lat 80. nie odzwierciedlała już dokładnie stanu faktycznego po wcześniejszych, drobnych przeróbkach wykonanych przez poprzednich właścicieli.
Rodzina z opisanego przykładu otrzymała też od architekta komplet dokumentacji powykonawczej po zakończeniu prac, co znacznie ułatwiło późniejsze kontakty z ubezpieczycielem przy okazji aktualizacji polisy nieruchomości.
Podsumowanie
Architekt wnętrz z aktualnymi uprawnieniami budowlanymi i wpisem do izby zawodowej ma pełne prawo prowadzić dokumentację budowlaną – od projektu po kontakt z urzędem i nadzór nad realizacją. Zanim powierzysz komuś tak odpowiedzialne zadanie, upewnij się, że rzeczywiście posiada aktywne uprawnienia w odpowiedniej specjalności, a przy bardziej złożonych projektach – że współpracuje z projektantem konstrukcji tam, gdzie jest to wymagane.
Zanim powierzysz prowadzenie dokumentacji budowlanej konkretnej osobie, poproś o przykładowy, zrealizowany wcześniej projekt podobnej skali oraz o informację, ile trwał cały proces od koncepcji do uzyskania pozwolenia. Taka rozmowa pozwoli oszacować realistyczne ramy czasowe Twojego projektu i uniknąć rozczarowania, gdy formalności potrwają dłużej, niż się spodziewałeś.
Warto też sprawdzić, czy wybrany architekt ma doświadczenie w obsłudze konkretnego urzędu, w którym będziesz składać dokumentację – znajomość lokalnych procedur potrafi realnie skrócić czas oczekiwania na decyzję.
Dobrze poprowadzona dokumentacja budowlana to też realna wartość rynkowa nieruchomości – potencjalny kupujący lub rzeczoznawca majątkowy chętniej i wyżej wycenia lokal, którego wszystkie zmiany są w pełni udokumentowane i zalegalizowane.